Αφρικανική σκόνη: Τι εισπνεύσαμε;

Αφρικανική σκόνη: Τι εισπνεύσαμε;

Η αφρικανική σκόνη που μεταφέρει σωματίδια σε μεγάλο φάσμα μεγεθών, όπως PM10, PM2,5 ή ακόμα και πολύ μικρότερα, ενώ μπορεί επίσης να συμπαρασύρει και ρύπους από την ατμόσφαιρα, απομακρύνεται σταδιακά από τα δυτικά της χώρας.

Ειδικότερα σήμερα το απόγευμα το φαινόμενο θα έχει περιοριστεί στο ανατολικό Αιγαίο και μέχρι το βράδυ θα έχει πλέον η ατμόσφαιρα καθαρίσει.

Η Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών εκπόνησε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα μελέτη σχετικά με τη σύσταση της αφρικανικής σκόνης.

Συλλέγοντας και αναλύοντας, με τη χρήση του νέου ηλεκτρονικού μικροσκοπίου σάρωσης JSM-IT500L τελευταίας τεχνολογίας, το οποίο έχει τη δυνατότητα μεγέθυνσης έως 300.000 φορές, δείγμα της αφρικανικής σκόνης που έχει καλύψει την Αττική επιβεβαίωσε αυτό για το οποίο οι πνευμονολόγοι έκρουαν το καμπανάκι όλο το προηγούμενο διάστημα.

Ότι δηλαδή εκτός από την αφρικανική σκόνη στο αναπνευστικό μας σύστημα περνούν και επικίνδυνα στοιχεία (αιωρούμενα σωματίδια) που μεταφέρονται λόγω αυτής.

Ειδικότερα, ενώ οπτικά η σκόνη δεν ξεπερνάει τα 10μm σε μέγεθος, η χημική της σύσταση περιλαμβάνει τα στοιχεία αργιλίου (Al), πυριτίου (Si) και ασβεστίου (Ca) με ένα ελάχιστο ποσοστό σε σίδηρο (Fe) και τιτάνιο (Ti). Και όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση του ΕΑΓΜΕ η αφρικανική σκόνη είναι στην ουσία παιπάλη η οποία αιωρείται και μετακινείται λόγω τον ανέμων και του μικρού μεγέθους της.

Οι συμβουλές των πνευμονολόγων

Επίδραση στο αναπνευστικό

Μία από τις πρωταρχικές επιπτώσεις της αφρικανικής σκόνης στην υγεία είναι η επίδρασή της στην αναπνευστική υγεία. Τα λεπτά σωματίδια της σκόνης μπορούν να διεισδύσουν βαθιά στους πνεύμονες και ακόμη και να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος. Για άτομα με παθήσεις όπως το άσθμα, η βρογχίτιδα ή η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), η έκθεση σε αυτά τα σωματίδια μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα, οδηγώντας σε δύσπνοια, βήχα, συριγμό και δυσφορία στο στήθος.

Αλλεργίες και ερεθισμός

Η αφρικανική σκόνη μπορεί να προκαλέσει  αλλεργικού τύπου αντιδράσεις σε ορισμένα άτομα, ερεθισμό του αναπνευστικού συστήματος, ρινική συμφόρηση, φτέρνισμα και υγρά μάτια. Τα άτομα με αλλεργίες ή ευαισθησίες σε περιβαλλοντικούς παράγοντες μπορεί να εμφανίσουν αυξημένα συμπτώματα σε περιόδους αυξημένων επιπέδων αφρικανικής σκόνης.

Καρδιαγγειακές επιδράσεις

Εκτός από αναπνευστικά προβλήματα, η έκθεση στην αφρικανική σκόνη έχει συνδεθεί με καρδιαγγειακά προβλήματα. Τα σωματίδια μπορούν να συμβάλουν στη φλεγμονή, το οξειδωτικό στρες και την αγγειοσυστολή, που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο καρδιακών προσβολών, εγκεφαλικών επεισοδίων και άλλων καρδιαγγειακών παθήσεων, ιδιαίτερα σε ευάλωτους πληθυσμούς.

Επίδραση στο ανοσοποιητικό σύστημα

Η παρατεταμένη έκθεση στην αφρικανική σκόνη μπορεί επίσης να επηρεάσει το ανοσοποιητικό σύστημα, καθιστώντας τα άτομα πιο ευάλωτα σε λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος και σε άλλες ασθένειες.

Η φλεγμονώδης απόκριση που προκαλείται από τα σωματίδια σκόνης μπορεί να αποδυναμώσει την άμυνα του σώματος και να δυσκολέψει την καταπολέμηση των παθογόνων μικροοργανισμών.

Μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι για την υγεία

Η χρόνια έκθεση στην αφρικανική σκόνη και τους σχετικούς ρύπους της έχει συσχετιστεί με μακροπρόθεσμους κινδύνους για την υγεία, συμπεριλαμβανομένων αναπνευστικών ασθενειών, μειωμένης πνευμονικής λειτουργίας, καρδιαγγειακών διαταραχών, ακόμη και ορισμένων τύπων καρκίνου. Η συνεχής έκθεση σε υψηλά επίπεδα σωματιδίων σκόνης μπορεί να έχει συσσωρευτικές επιπτώσεις στην υγεία με την πάροδο του χρόνου.

Σύμφωνα με μία ανασκόπηση του 2020 για την επίδραση της σκόνης στην ποιότητα του αέρα στην Ευρώπη, εκτιμάται ότι 42.000 θάνατοι/έτος αποδίδονται στη σκόνη, ενώ στις μεσογειακές χώρες έχει υπολογιστεί ότι το 27-44% του αριθμού των θανάτων που σχετίζονται με τα σωματίδια PM10 οφείλεται στην αφρικανική σκόνη.

Είναι σημαντικό οι πολίτες και ειδικότερα εκείνοι με αναπνευστικά προβλήματα, να λαμβάνουν προφυλάξεις κατά τη διάρκεια περιόδων με αυξημένα επίπεδα αφρικανικής σκόνης. 

Οι συστάσεις του υπουργείου Υγείας

Το υπουργείο Υγείας, κατόπιν της τακτικής προβλεπόμενης ενημέρωσης από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του για την προστασία της δημόσιας υγείας, συστήνει τις ακόλουθες οδηγίες για την ενημέρωση του κοινού με μέτρα προφύλαξης ως εξής:

Α. Συστάσεις σε άτομα αυξημένου κινδύνου

Άτομα με αναπνευστικό πρόβλημα, καρδιοπαθείς, παιδιά, καθώς και τα άτομα άνω των 65 ετών:

Θα πρέπει να αποφύγουν κάθε σωματική άσκηση-δραστηριότητα σε εξωτερικούς χώρους.

Επίσης, συνιστάται η αποφυγή παραμονής σε εξωτερικούς χώρους ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένη κυκλοφορία.

Άτομα με άσθμα μπορεί να χρειαστούν πιο συχνά εισπνοές ανακουφιστικού φαρμάκου. Επί επιμονής συμπτωμάτων συνιστάται επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό.

Β. Συστάσεις στον γενικό πληθυσμό

Σε κάθε άτομο συνιστάται να αποφύγει κάθε σωματική άσκηση σε εξωτερικούς χώρους και να περιορίσει τον χρόνο παραμονής σε εξωτερικούς χώρους ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένη κυκλοφορία. Κατά την παραμονή του σε εσωτερικούς χώρους να διατηρούνται πόρτες, μπαλκονόπορτες και παράθυρα κλειστά.