Δίσκος της Φαιστού: Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της Αρχαιολογίας ανακαλύπτεται στις 3 Ιουλίου 1908

Δίσκος της Φαιστού: Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της Αρχαιολογίας ανακαλύπτεται στις 3 Ιουλίου 1908

Δίσκος της Φαιστού: Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της Αρχαιολογίας ανακαλύπτεται στις 3 Ιουλίου 1908

Βρέθηκε στο κύριο κελί ενός υπογείου αποθετήριου ναού

Από τις 3 Ιουλίου του 1908, οπότε και ανακαλύφθηκε, μέχρι και σήμερα ο Δίσκος της Φαιστού παραμένει ένα από τα μυστήρια της αρχαιολογίας, καθώς δεν έχει επιβεβαιωθεί με σιγουριά ούτε ο σκοπός της κατασκευής του ούτε και το νόημα των αναγραφομένων σε αυτόν.

Ανακαλύφθηκε από τον Ιταλό αρχαιολόγο Λουΐτζι Περνιέ στο υπόγειο του δωματίου XL-101 του Μινωικού παλατιού της Φαιστού, κοντά στην Αγία Τριάδα, στη νότια Κρήτη και φυλάσσεται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Είναι φτιαγμένος από πηλό, ενώ η μέση διάμετρός του είναι περίπου 16 εκατοστά και το μέσο πάχος του 1 εκατοστό.

Βρέθηκε στο κύριο κελί ενός υπόγειου «αποθετηρίου ναού». Αυτά τα βασικά κελιά, προσβάσιμα μόνο από πάνω, καλύπτονταν τακτοποιημένα με ένα στρώμα λεπτού σοβά. Το περιεχόμενό τους ήταν φτωχό σε πολύτιμα αντικείμενα, αλλά πλούσιο σε στάχτη, αναμεμειγμένα με καμένα οστά βοοειδών. Στο βόρειο τμήμα του κυρίου κελιού, στην ίδια μαύρη στρώση, λίγα εκατοστά νοτιοανατολικά του δίσκου και περίπου 20 εκατοστά (51 εκατοστά) πάνω από το δάπεδο, βρέθηκε επίσης ένα πλακίδιο σε Γραμμική Α’, το οποίο αριθμήθηκε ως PH 1.

Ο χώρος προφανώς κατέρρευσε ως αποτέλεσμα σεισμού, ενδεχομένως συνδεόμενου με την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης που έπληξε μεγάλα τμήματα της περιοχής της Μεσογείου κατά τη διάρκεια της μέσης δεύτερης χιλιετίας π.Χ.

Στις δύο όψεις του βρίσκονται 45 διαφορετικά σύμβολα, πολλά από τα οποία αναπαριστούν εύκολα αναγνωρίσιμα αντικείμενα, όπως ανθρώπινες μορφές, ψάρια, πουλιά, έντομα, φυτά κ.ά. Συνολικά υπάρχουν 241 σύμβολα, 122 στην μία πλευρά και 119 στην άλλη, τοποθετημένα σπειροειδώς. Τα σύμβολα είναι χωρισμένα σε ομάδες με τη χρήση μικρών γραμμών που κατευθύνονται προς το κέντρο του Δίσκου.

Ο δίσκος έχει κεντρίσει τη φαντασία πολλών αρχαιολόγων, επαγγελματιών και μη, και έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες αποκρυπτογράφησής του. Έχουν προταθεί πάρα πολλές ερμηνείες του κειμένου του, όπως ότι πρόκειται για προσευχή, για τη διήγηση μίας ιστορίας, για ένα γεωμετρικό θεώρημα, για ημερολόγιο κ.ά..

Παρόλα αυτά η επιστημονική κοινότητα δεν έχει αποδεχθεί καμία από τις προτεινόμενες αποκρυπτογραφήσεις και ο δίσκος παραμένει ένα άλυτο μυστήριο. Αν και δεν είναι σαφές ότι πρόκειται για γραφή, οι περισσότερες απόπειρες αποκρυπτογράφησης υποθέτουν ότι είναι. Οι περισσότεροι υποθέτουν ότι πρόκειται για συλλαβάριο, άλλοι για ένα αλφάβητο ή λογογραφία. Οι προσπάθειες αποκρυπτογράφησης θεωρούνται γενικά απίθανο να πετύχουν εάν δεν βρεθούν περισσότερα παραδείγματα γλυφών, καθώς γενικά συμφωνείται ότι δεν υπάρχει αρκετό πλαίσιο για μια ουσιαστική ανάλυση.

Συμβολίζει την κύηση;

Το 2018, Δρ. Γκάρεθ Όουενς, γλωσσολόγος – αρχαιολόγος και συντονιστής του προγράμματος «ERASMUS +» του ΤΕΙ Κρήτης, αφιέρωσε τον ερευνητικό χρόνο του στην ερμηνεία του δίσκου. Μάλιστα, σε συνεργασία με τον Καθηγητή Φωνητικής στην Οξφόρδη, Τζον Κόουλμαν, είχε τονίσει, ότι προχώρησε στην «ανάγνωση» του δίσκου σε ποσοστό 99%. Με σεβασμό απέναντι στην ιστορία και επίγνωση του βάρους του εγχειρήματός του, προχωράει ένα βήμα παραπέρα στην «ερμηνεία», είχε μιλήσει για την πεμπτουσία του και ίσως άνοιξε ένα πέρασμα στα άδυτα του μινωικού κόσμου.

Στην ομιλία του, τότε, με τίτλο «Η Φωνή του Δίσκου της Φαιστού», σε εκδήλωση του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), ο φημισμένος γλωσσολόγος είχε πει πως στον Δίσκο «είναι 61 λέξεις στις δυο πλευρές και 18 στίχοι σαν σονέτο με ομοιοκαταληξία. Έξι λέξεις μιλάνε για το φως και έξι λέξεις για τη δύση του φωτός. Τρεις λέξεις μιλάνε για την έγκυο θεότητα και άλλες 10 για τη θεότητα με διάφορα επίθετα».

«Στην αρχή είχα κολλήσει στην α’ πλευρά του δίσκου, όπου η λέξη I-QE-KU-RJA επαναλαμβάνεται τρεις φορές και θεώρησα ότι αυτή είναι η λέξη-κλειδί για την ερμηνεία του. Είναι η λέξη για την έγκυο θεότητα, όπως πιστεύω. Τώρα στη β’ πλευρά υπάρχει μια πρόταση που αναφέρεται στη θεότητα αυτή, η οποία είναι γνωστή από τη μινωική Κρήτη», συμπλήρωσε o Δρ. Γκάρεθ Όουενς και επεσήμανε ότι «υπάρχουν αρκετές λέξεις στον δίσκο που έχουν σχέση με τη θρησκεία και πιστεύω ότι μας δείχνουν για ποια θεότητα μιλάμε».

«Η α’ πλευρά του δίσκου μιλάει για την έγκυο θεότητα που λάμπει και η β΄πλευρά έχει μια πρόταση σε δυο στίχους, με μινωική παρήχηση, που αναφέρεται στη θεότητα που δύει. Η δύση της Αστάρτης/Αφροδίτης/Αφαίας», είχε αναφέρει συμπληρώνοντας – και απευθυνόμενος στο ακροατήριό του – πως «με τη δική σας βοήθεια θα ήθελα μια μέρα στο μέλλον να μεταφράσουμε αυτούς τους στίχους για τη θεότητα του έρωτα, να ξέρουμε πιο πολλά.

«Λέξεις και μια ολόκληρη πρόταση από τον Δίσκο της Φαιστού βρέθηκαν και σε άλλες μινωικές θρησκευτικές συλλαβικές επιγραφές και στο σπήλαιο του Αρκαλοχωρίου και στο Βουνό Γιούχτα δίπλα στις Αρχάνες και στην Κνωσό οι θρησκευτικές αυτές επιγραφές εντοπίστηκαν και με τάματα, συνεπώς οι μινωικές λέξεις που ήταν με τα μινωικά τάματα έχουν σχέση και με τη θρησκεία και με την υγεία. Άρα έχουμε ένα λογικό περιεχόμενο, ότι δηλαδή ο Δίσκος της Φαιστού είναι μια μινωική θρησκευτική συλλαβική επιγραφή που διαβάζεται με επιγραφική συνέχεια και έχει σχέση με σχεδόν παράλληλα κείμενα τα οποία σχετίζονται με ιερούς τόπους και με τάματα, δηλαδή με ευχές και προσευχές και πάνω από όλα με την υγεία» είχε σημειώσει.

Ανέφερε επίσης πως η ανάγνωση του Δίσκου είναι η «καλύτερη δυνατή που υπάρχει τα τελευταία 110 χρόνια ή τους τελευταίους 37 αιώνες που κάποιος ή κάποια διάβασε τον Δίσκο στην Κρήτη ίσως για τελευταία φορά, 500 χρόνια πριν τον Τρωικό Πόλεμο».

«Φυσικά έχω κάνει λάθη. Παίρνω όλη την ευθύνη πάνω μου», παραδέχθηκε σχετικά με την προσπάθειά του να «αποκρυπτογραφήσει» τον Δίσκο. «Αλλά έχουμε κάνει και μια προσπάθεια. Δεν υπάρχει κάποιος που δεν έχει κάνει λάθη, απλώς υπάρχει κάποιος που δεν έχει κάνει την προσπάθεια. Απόψε θα ήθελα να μοιραστώ αυτή την προσπάθεια μαζί σας με την ελπίδα ότι θα κάνουμε βελτιώσεις και διορθώσεις μαζί. Με την ανάγνωσή μας πιστεύουμε πλέον ότι μπορούμε να διαβάζουμε το 99% από τον Δίσκο της Φαιστού με τις φωνητικές αξίες της μυκηναϊκής Γραμμικής γραφής Β. Έχουμε συνολικά 242 σημεία γραφής, δηλαδή συλλαβογράμματα, με 45 διαφορετικά σημεία. Ήρθε η ώρα να κάνουμε το επόμενο βήμα στην κατανόηση», είχε προσθέσει.

Με τον Δίσκο της Φαιστού έχουν ασχοληθεί χιλιάδες επιστήμονες Έλληνες και ξένοι. Ο Ακαδημαϊκός κύριος Χριστόφορος Χαραλαμπάκης μας ανέφερε ότι έχουν δημοσιευθεί περισσότερες από 250 μελέτες γι’ αυτόν. Ορισμένοι εξ αυτών ισχυρίζονται ότι έχουν «αποκρυπτογραφήσει» το περιεχόμενό του όμως αυτό δεν ισχύει.

Το 2023 οι Αμερικανοί έμπλεξαν τον Δίσκο της Φαιστού με τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, τον Αρχιμήδη και τους… Ναζί σε μια ταινία που θα μπορούσε μία χολιγουντιανή κωμωδία….

Διαβάστε επίσης:

Από πού προέρχεται ο ήχος των κοχυλιών;

Τι σημαίνει η λέξη «λάας»;

Ροή Ειδήσεων